يه ظرف پلاستيكي قديمي كه به درد نميخوره ولي براي اين ازمايش قابل استفاده است را تهيه كنيد كف ظرف را به اندازه يه لوله باز كنيد و اونو بالاي يه جسم مثلا 4 پايه قرار بديد  و پر از اب كنيد با اين شرط كه در لوله را بگيريد تا اب خارج نشه وقتي به اندازه كافي اب داخل  ظرف رفت اب را ببنديد و لوله را در ارتفاع پايين تر از ظرف باز كنيد خواهيد ديد كه اب از ولوله خارج خواهد شد هرچه ارتفاع دهانه باز لوله را بالاتر ببريد اب با سرعت كمتري خارج خواهد شد تا جايي كه در ارتفائي برابر سطح

 اب داخل ظرف قرار بگيرد در اين لحظه اب ديگر  از لوله خارج نخواهد شد بلكه در دهانه لوله متوقف خواهد شد حال اگر دهانه لوله را بالاتر از سطح اب درون ظرف قرار دهيد اب درون لوله عقب تر خواهد رفت.

مشابه همين ازمايش ها در مورد منبع هاي قرار گرفته در ارتفاعاتي مثل پشت بام اپارتمانها ، صادق است به نحوي كه تمام واحدهاي اين ساختمان از ان بهره خواهند برد مگر اين كه واحدي بر روي پشت بام و در ارتفاعي بالاتر از منبع اب قرار گرفته باشد كه در موقع قطعي لوله شهري به اين واحد اب نخواهد رسيد .

تمام اين مثالها از اين بابت زده شد تا تمثيلي باشد براي  چاههاي ارتزين.

چاه هاي ارتزين انواع مختلفي دارد كه همگي اازتمام جهات مگر ارتفاعي كه در مثال اورده شد با هم تفاوت خاصی ندارند.كه ابتدا انواع ان خواهد امد و در ادامه دليل هر يك را توضيح خواهيم داد.

1-    چاههاي ارتزيني كه تا ارتفاع چندين متر فوران مي كنند

2-    چاههاي ارتزيني كه فقط بر روي زمين جاري ميشوند.

3-    چاههايي كه اب لبالب دهانه چاه مي ايستد و جاري شدن ندارد

4-    چاههايي كه اب در ارتفاع پايين تري از دهانه چاه قرار دارند

با مثالي كه اورده شد به راحتي مي توان عملكرد هر يك از اينها را تفسير كرد افزون بر اين كه بايد شمه و ديدي از زمين شناسي داشت كه ان را نيز مي توان با كمي تحليل موشكافانه بيان كرد.